دوو شەممە, 02 شوبات 2015 14:38

وتاری به‌ڕێز ملادینۆف له‌ كۆنفرانسی سازان له‌ نێوان ئاینه‌كاندا

نووسراوە لەلایەن: 

جه‌نابی سه‌رۆك كۆماری عیراق ، به‌ڕێز د. فوئاد مه‌عسوم 

جه‌نابی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق ، به‌ڕێز حه‌یده‌ر ئه‌لعه‌بادی 

جه‌نابی سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عیراق ، به‌ڕێز د. سه‌لیم ئه‌لجبوری 

خانه‌خۆێی پایه‌دار به‌ڕێز عه‌مار ئه‌لحه‌كیم 

میوانه‌ به‌ڕێزه‌كان 

خۆشكان و برایان  

 

زۆر خۆم به‌ به‌خته‌وه‌ر ده‌زانم كه‌ له‌م چالاكییه‌ی ئه‌مڕۆدا به‌شداری ده‌كه‌م و هه‌ر لێره‌شه‌وه‌ ده‌مه‌وێ سوپاس و پێزانینی خۆم ئاراسته‌ی ئه‌نجومه‌نی باڵای ئیسلامی عیراق و ده‌زگای جیهانیی حه‌كیم بكه‌م. 

له‌ راستیدا عیراق به‌و پێیه‌ی بێشكه‌ی چه‌ندان ئاین و پێغه‌مبه‌ر بووه‌ و شوێنێكی تایبه‌تی له‌ مێژووی ئایینه‌كاندا هه‌یه‌. 

عیراق وه‌ك وڵاتێكی هه‌مه‌ئاین سه‌لماندوویه‌تی كه‌ ئیسلام و ئایینه‌كانی تر ده‌توانن به‌ یه‌كه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ئاشتییانه‌وه‌ گونجاوانه‌ بژیه‌ن. 

له‌ لایه‌كی تریشه‌وه‌، رێزگرتن له‌ جۆراوجۆری و گفتوگۆی ئاشتییانه‌ به‌ردی بناغه‌ی هاریكارین بۆ روبه‌روبوونه‌وه‌ی ته‌حه‌ددییه‌ جیهانییه‌كانی ئه‌م رۆژگاره‌ كه‌ ترسناكترینیان هه‌ڵكشانی گیانی توندڕه‌وی و لێنه‌بوردن. 

هه‌ر بۆیه‌ هه‌وڵه‌كان بۆ بنیاتنانی متمانه‌ له‌ نێوان پێكهاته‌كان و تاكه‌كاندا چه‌قی ده‌ستپێشخه‌رییه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانه‌ هه‌ر له‌ هاوپه‌یمانیی شارستانییه‌كانه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ كاره‌ زۆر زه‌وه‌نده‌كانمان بۆ پاراستنی مافی مرۆڤ و گه‌شه‌دان به‌ یه‌كڕیزیی كۆمه‌ڵایه‌تی و دروستكردنی كه‌لتوری ئاشتی. 

ئه‌م كۆنفرانسه‌ی ئه‌مڕۆش له‌ كاتێكدا ده‌به‌سترێ كه‌ عیراق دووچاری هه‌ڕه‌شه‌ی تیرور و توندوتیژیی و شه‌ڕی تایه‌فی بووه‌ته‌وه‌. 

ئه‌م كۆنفرانسه‌ هه‌لێكیشه‌ بۆ توڕهه‌ڵدانی هه‌ڕه‌شه كانی سه‌ر كه‌لتوری ده‌وڵه‌مه‌ندی لێبورده‌یی و سازان و پێكه‌وه‌ژیانی له‌ عیراقدا. 

ساڵی رابردوو داعش (ده‌وڵه‌تی ئیسلامی عیراق و شام ) چه‌ندان شاری عیراق و بگره‌ ژێرخانیشی داگیر كرد كه‌ بووه‌مایه‌ی قوربانیه‌كی زۆر و ده‌ركردنی به‌لێشاوی خه‌ڵك له‌گه‌ڵ ئه‌نجامدانی پێشێلكاریی قێزه‌ونی مافی مرۆڤ. به‌مه‌ش ئه‌و رێكخراوه‌ تیرۆریسته‌ ویستی وڵاتی عیراق به‌ ته‌واوی كاول بكات بۆ ئه‌وه‌ی وڵاتی ترس و تۆقاندن له‌ شوێنیدا دابمه‌زرێنێت. 

تاكتیكه‌كانیشی هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ روون بوون كه‌ ده‌یویست لاوازیی پێكهاته‌ی كۆمه‌ڵگای عیراقی بۆ دروستكردنی شه‌ڕی تایه‌فی بقۆزێته‌وه‌ له‌ پێناو لاوازكردنی ره‌وایی ده‌سه‌ڵاتی عیراق. 

ئامرازه‌كانیشی كه‌ هه‌ڵی بژاردبوون هه‌ر بێزراوبوون كه‌ بریتی بوون له‌ كۆمكوژی و به‌كۆیله‌كردنی ژنان و منداڵان و كاولكردنی شوێنه‌ ئاینییه‌كان و پێشێلكێردنی زه‌قی مافه‌كانی مرۆڤ و شكۆی مرۆڤایه‌تیی خه‌ڵكانی سه‌ر به‌ ئاین  وكه‌مینه‌نه‌ته‌وه‌كان.  

ئه‌م كاره‌ نامرۆییانه‌ به‌ هیچ كڵۆجێك نه‌ له‌گه‌ڵ سرۆشتی لێبورده‌یی ئیسلام و نه‌ له‌گه‌ڵ سروشتی ئاینه‌كانی تر ده‌گونجا. نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان تیمێكی لێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌تی ناردووه‌ بۆ تۆماركردنی تاوانه‌كانی داعش بۆ ئه‌وه‌ی تاوانباران په‌لكێشی دادگا بكرێن. 

ئێستا حكومه‌ته‌ یه‌كڕیزییه‌كه‌ی عیراق دووچاری چه‌ندان ته‌حه‌ددیی تیرۆر و توندڕه‌وی بووه‌ته‌وه‌ به‌ڵام جیهان پشتگیری خۆی بۆ عیراق ده‌ربڕیوه‌ به‌و پێیه‌ی زیاتر له‌ ٦٠ وڵات له‌ هاوپه‌یمان و دراوسێ و دۆسته‌كان له‌سه‌ر پشتگیریلێكردنی دۆزه‌ ره‌وایه‌كه‌تان كۆكن. له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌، ئێستا عیراق له‌رێگه‌ی كاركردن له‌سه‌ر كارنامه‌ی گشتگری و یه‌كڕیزی هه‌وڵی دۆزینه‌وه‌ی هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی توندوتیژی ده‌دات.  

من هه‌روه‌ها ده‌ستخۆشی له‌ بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مدواییه‌ی حكومه‌تی عیراقیش ده‌كه‌م بۆ بڕیاردانی لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ده‌نگۆی كۆمكوژی له‌ پارێزگای دیاله‌دا‌ كه‌ ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌ی ئاره‌زومه‌ندیی ئه‌و حكومه‌ته‌یه‌ بۆ هێنانه‌دی سه‌روه‌ریی یاسا و پاراستنی ماف و ژیانی هاوڵاتییان له‌گه‌ڵ دڵنیابوونیش له‌وه‌ی كه‌ هه‌موو ئاواره‌ ناوخۆییه‌كانی ده‌ستی داعش ده‌توانن به‌ شێوه‌یه‌ی ئارام و رێكوپێك بگه‌ڕێنه‌وه‌  سه‌ر ماڵوحاڵی خۆیان. 

خۆشبه‌ختانه‌ كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تیش ، وه‌ك ته‌واوی جیهان، پاڵپشتی خۆی بۆ هه‌وڵه‌كانی عیراق بۆ هه‌ڵسانه‌وه‌ و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه‌ی له‌ده‌ست داعش رزگار ده‌كرێن ده‌ربڕیوه. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان و حكومه‌تی عیراق به‌ یه‌كه‌وه‌ له‌ كاركردندان. 

لەمەش گرنگتر، پێویستە سەرکردەکانی عیراق هەموو بەیەکەوە کاربکەن لەسەر بەرنامەی ئاشتەوایی نیشتیمانی و بەدەم مەترسیەکانی برسێتی بچن و یاسا سەروەربێت و گرنگی بە بەرەوپێشچوون بدرێت. پێویستە بەدوای چارەسەریی درێژخایەن و تۆکمە بگەرێن بۆ ئەو ژمارە زۆرەی ئاوارە ناوەخۆییەکان. پێویستە لەسەریان کە یەکێتی وڵات و دیموکراسیەت بپارێزن. 

هەماهەنگی کاریگەر لە بواری ئاسایش لە نێوان هێزی ئاسایشی عیراقی و پێشمەرگە و خۆبەخشان و هاوڵاتیان زۆر گرنگە بۆ بەدەست خستنەوەی ئەو ناوچانەی کە هێشتا لەژێر دەستی رێکخراوی تیرۆرستی داعش دان. گفتوگۆیەکان دەربارەی دامەزراندنی هێزی پاسەوانی نیشتیمانی لە قۆناخی پێشکەوتوودان. ئەم جۆرە هێزە وادەکات خەڵک بەرپرسیاریەتی زیاتر بگرنە ئەستۆ بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوچەکانی خۆیان.

لەهەمانکاتدا، زۆر پێویستە کە بەرەوپێشچوونی سیاسی و پرۆسەی بەشداری پێکردنی هەموو چین و توێژەکان گرنگی پێبدرێت. دەبێ بەرنامەی ئاشتەوایی نیشتیمانی پابەند بێ بە بنەماکانی بەشداریپێکردنی گشتی بە بەشداری سەرکردە سیاسی و ئایینی و کۆمەڵایەتیەکانیشەوە. ئەمە دەبێتە سەرەتای لاپەڕەیەکی نوێ بۆ یەکێتی و هەمەلایەنی لە عیراقدا.

هیوام ئەوەیە کە ئەم کۆبوونەوەی ئەمڕۆمان نەبێتە ڕووداوێکی پەراوێزخراو، بەڵکو پێویستە لەم کۆبوونەوەیەوە پەیامەکانمان بگەیەنینە هەموو چین و توێژەکان. نەتەوە یەکگرتووەکان بەپەرۆشەوە بەردەوام دەبێت لەسەر کارکردن لەگەڵ عیراقیەکان و پشگیری کردنی هەموو ئایین و بیروباوەڕەکان بۆ ئەوەی لێک تێنەگەیشتن و بەهەڵە تێگەیشتن تێبپەڕێنین و ڕێگای لەگەڵ گونجان و ڕێزگرتنی دوولایەنانە هەڵبژێرین.               سوپاس

 

زانیاری زیاتر

  • Agency: UNAMI
© 2019 United Nations Iraq. هەموو مافەکانى پارێزراوە.