"رۆژی جیهانی مافی مرۆڤ"ی ئه‌مساڵ، كه‌ هاوه‌زه‌مانه‌ له‌گه‌ڵ دواڕۆژی هه‌ڵمه‌تی ١٦ رۆژه‌ی به‌رنگاربوونه‌وه‌ی توندوتیژی دژی ژنان، مانایه‌كی گه‌وره‌ی بۆ عیراقییه‌كان هه‌یه‌. ئێستا قه‌یرانێكی مرۆیی پێشترنه‌بینراو به‌رۆكی عیراقی گرتووه‌ كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ له‌سه‌ره‌تای ئه‌مساڵه‌وه‌ ٢ ملیۆن عیراقی له‌ سه‌رتاسه‌ری وڵاتدا تووشی ئاواره‌یی بوونه‌ته‌وه‌. ئه‌وانه‌ له‌سه‌ر جێهێشتنی به‌په‌له‌ی ماڵوحاڵیان ناچار كراوون و مافی ئازادیی ئاینی و بیروباوه‌ڕی سیاسی و هه‌تا بگره‌ ژیانیشیان كه‌وتووه‌ته‌ ژێر مه‌ترسییه‌وه‌. 

به‌غدا، ١٣ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٤:- له‌ چالاكییه‌ك‌ له‌ ١٣ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٤ له‌ هۆڵی ئوتێل شیراتۆنی به‌غدا، تۆڕی ژنانی عیراق ئاهه‌نگیان به‌ بۆنه‌ی ساڵیادی ده‌رچوونی بڕیاری ژماره‌ ١٣٢٥ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێوده‌وڵه‌تی گێڕا به‌هۆی گرنگی ئه‌و بڕیاره‌ له‌سه‌ر ژیانی ژنان له‌ شه‌ڕه‌ چه‌كدراییه‌كان و ئاواته‌كانی ئاینده‌یاندا. ‌ 

عیراق پێشتر له‌ ته‌واوی ناوچه‌كه‌دا به‌ یه‌كێك له‌و وڵاتانه‌ هه‌ژمار ده‌كرا كه‌ باشترین په‌روه‌رده‌ی تێدا هه‌بووبێت. ئه‌نجامی چاكسازیی په‌روه‌رده‌یی له‌ نێوان ساڵه‌كانی حه‌فتاكان و هه‌شتا‌كاندا له‌ رێژه‌ی به‌رزی په‌روه‌رده‌ی هه‌رزه‌كاراندا به‌جوانی ده‌رده‌كه‌وێت. به‌ڵام ئه‌مڕۆ ئاینده‌ی زیاتر له‌ ٩٥٠ هه‌زار منداڵ و هه‌رزه‌ی عیراقی له‌ مه‌ترسی بێبه‌شبووندان له‌ مافی سه‌ره‌تایی خوێندنیان. ساڵی خوێندن له‌ باشترین به‌شی ساڵدا په‌كی كه‌وتووه‌ به‌هۆی شه‌ڕی ئێستای نێوان كۆمه‌ڵه‌ تیرۆریسته‌كان و هێزه‌كانی ئاسایشی عیراقیه‌وه‌ كه‌ له‌ كانونی یه‌كه‌می ٢٠١٣ه‌وه‌ له‌ پارێزگای ئه‌نبار ده‌ستی پێكردبوو كه‌ بووه‌ مایه‌ی ده‌ربه‌ده‌ركردنی به‌لێشاوی خه‌ڵك.

عیراق رووبه‌رووی یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ترین ژماره‌ی ئاواره‌ی ناوخۆیی ده‌بێته‌وه‌ له‌ جیهاندا كه‌ زیاتر ١.٨ ملیۆن كه‌سه‌ ، كه‌ له‌ توندوتیژیی هه‌ڵهاتوون له‌ نیوه‌ی كانونی ٢٠١٤ ه‌وه‌. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ ٢١٥٠٠٠ په‌نابه‌ری سوری، زیاتر له‌ نیوه‌ی ئاواره‌ی ناوخۆیی ئێستا له‌ هه‌رێمی كوردستان- له‌ باكووری عیراق پیشوازییان لێكراوه‌. له‌ ٣١ی ئابی ٢٠١٤ دا نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ عیراق ئاستی ٣ی دۆخی له‌ ناكاوی راگه‌یاند كه‌ به‌رزترین ئاستی قه‌یرانی مرۆییه‌.

تیمی مافەکانی مرۆڤی یونامی لە هەوڵەکانی خۆی بەردەوامە بۆ پشت راستکردنەوەی ئەو ژمارە زۆرەی توندوتیژیەکانی دژ بە مافەکانی مرۆڤ کە گوایە لە عیراق ڕوویانداوە لەگەڵ دەست پێکردنی هێرشەکانی گروپی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام و هاوپەیمانە ناوەخۆییەکانی لە سەرەتای مانگی شەش. 

ئەنجوومەنی ئەوڕوپی هاوکارییە مرۆییەکانی بۆ عیراق بەبڕی پێنج ملیۆن یۆرۆ زیاد دەکات لە دوای ئەوەی کە سەدان هەزار کەس بەهۆی هێرشەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام و گروپە چەکدارەکانی تر ئاوارەبوون. بە زیادکردنی ئەم بڕەپاریە، تێکڕای هاوکاری مرۆیی لە ساڵی ٢٠١٤ دەگاتە دوانزە ملیۆن یۆرۆ.  

له‌ ده‌ره‌نجامی هه‌ڵكشانی توند وتیژی له‌ موسڵ و شاره‌كانی ده‌وروبه‌ری له‌ باكووری عیراق ، هه‌زاران خه‌ڵك ماڵ و حاڵی خۆیان جێهێشتووه‌ و به‌دوای ئارامی ده‌گه‌ڕێن. عیسمه‌ت ئه‌حمه‌د پیاوێكی عیراقییه‌و  له‌ كۆتایی بیسته‌كانی ته‌مه‌نیه‌تی له‌و مانگه‌ی دوایی ماڵ و حاڵی خۆی له‌ گه‌ڕه‌كی ئه‌لبه‌كر له‌ شاری موسڵ جێهێشتووه‌ و رووبه‌رووی گه‌رمای به‌ گوڕ و داخستنی رێگاكان بوه‌وه‌ به‌ پیاده‌یی رێگای بڕیوه‌ و گه‌یشتۆته‌  شارۆچكه‌ی قه‌سرۆكی سه‌ربه‌ هه‌رێمی كوردستان ئه‌و شوێنه‌ی ئه‌و له‌گه‌ڵ ١٤ ئه‌ندامی تری خێزانه‌كه‌ی خانوویه‌كیان تێدا به‌كرێ گرتووه‌. 

هه‌ولێر ، عیراق، ٣ی ته‌موز - رێكخراوی ته‌ندروستیی جیهانی ده‌رمان و پێداویستی پزیشكی به‌ سه‌ر زیاتر له‌ ١٧٠.٠٠٠ سوودمه‌ند دابه‌ش كرد له‌و ناوچانه‌ی  كه‌ بارودۆخی ئه‌م دواییه‌ی عیراق كاریگه‌ری له‌سه‌ریان هه‌بوو. زۆربه‌ی ئه‌و ناوچانه‌ پێكدادانی به‌رده‌وام به‌خۆیانه‌وه‌ ده‌بینن ئه‌مه‌ش بارودۆخێكی قورسی بۆ دانیشتوانه‌كانی دروست كردووه‌ كه‌ له‌ناو جه‌رگه‌ی رووداوه‌كان ده‌ژین و پێویستیان به‌ خزمه‌تگوزارییه‌ ته‌ندروستییه‌كان هه‌یه‌. 

 هه‌ولێر، هه‌رێمی كوردستانی عیراق ، ٨ی ته‌موزی ٢٠١٤-  تیمێك له‌ شاره‌زایانی رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانیی یاوه‌ری د. جاكلین بادكۆكی جێگری نوێنه‌ری تایبه‌تی سكرتێری گشتیی و هه‌ماهه‌نگیكاری مرۆیی بوون له‌ سه‌ردانه‌كه‌یدا بۆ چادرگه‌ی گه‌رماوه‌ ، كه‌ له‌م نزیكانه‌دا دروستكراوه‌ بۆ داڵده‌دانی زیاتر له‌ ٢٠٠ خێزانی ئاواره‌ی نێۆخۆیی كه‌ له‌ ترسی شه‌ڕ و پێكدادان له‌ شاری موسڵه‌وه‌ رایان كردووه‌.

هه‌ولێر ،  ٨ی ته‌موزی ٢٠١٤ ، تیمێك له‌  شاره‌زایانی ته‌ندروستی  گشتی سه‌ر به‌ رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانیی  به‌ رابه‌رایه‌تی دكتۆر سه‌ید جه‌عفه‌ر حوسه‌ینی نوێنه‌ری رێكخراوه‌كه‌ له‌ عیراق ، له‌ سه‌ره‌تای ئه‌م هه‌فته‌یه‌ سه‌ردانی چادرگه‌ی به‌حركه‌ی ئاواره‌ نێوخۆییه‌كانی كرد . ئامانج له‌ سه‌ردانه‌كه‌ ده‌ستنیشانكردنی پێداویستییه‌ ته‌ندروستییه‌كانی دانیشتوانی چادرگه‌كه‌ بوو وێڕای چۆنیه‌تی پشتگیری كردنی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی هه‌ولێر له‌ بواری گه‌یشتنی ئه‌م ئاوارانه‌ به‌ خزمه‌تگوزارییه‌ ته‌ندروستییه‌كان.

پەڕەى 10 لەکۆى 12 پەڕەدا