نوسینی : له‌یس ئه‌حمه‌د ئه‌لیاس/ به‌شی راگه‌یاندنی یونامی 

١٦ی ئه‌یلولی ٢٠١٥: له‌ چوارچێوه‌ی دیالۆگ و ئاشتیی مه‌ده‌نی و ئاشته‌وایی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و نیشتیمانیدا، كۆنفرانسێك له‌ ١٦ی ئه‌یلولی ٢٠١٥ بۆ تاوتوێكردنی رۆڵی راگه‌یاندن و رای گشتی له‌ پشتیگیریكردنی پرۆسه‌ی ئاشته‌وایی نیشتیمانیدا به‌سترا. 

یەک شەممە, 06 ئەیلول 2015 11:46

ژمارەی ئاوارەکانی عێراق بەرەو هەڵکشانە

عێراق/ دوێنی تۆماری بە دواداچوونی ئاوارەکان لە رێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ دوایین ئامارەکانی راگەیاند. تۆمارەکە دەریخست کە ژمارەی ئاوارەکان گەیشتە٣،١٧٦،٩٤٦ ئاوارەی عێراقی (٥٢٩،٤٩١ خێزان) لە سەرتاسەری عێراق لە نێوان کانوونی دووەمی ٢٠١٤ تاکو ١٣ی ئاب ٢٠١٥.

هه‌ر به‌گه‌یشتنی بۆ به‌غداد، نوێنه‌ری تایبه‌تی سكرتێری گشتیی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانی تازه‌دامه‌زراو بۆ عیراق یان كوبیش زنجیره‌یه‌ك كوبونه‌وه‌ی له‌ گه‌ڵ سه‌ركرده‌ باڵا سیاسی و ئاینییه‌كانی به‌غداد و هه‌ولێر و نه‌جه‌ف ئه‌نجامدا له‌ پێناو ده‌ستخستنی پوخته‌زانیاری سه‌باره‌ت به‌ به‌و ته‌حه‌ددییانه‌ی كه‌ ئێستا روبه‌رووی وڵاته‌كه‌ ده‌بنه‌وه‌. شایانی باسیشه‌، ئه‌م سه‌ردانانه‌ی له‌ كه‌شێكی سیاسی و  مرۆیی ناجێگیر ئه‌نجامدران.  

جه‌نابی سه‌رۆك كۆماری عیراق ، به‌ڕێز د. فوئاد مه‌عسوم 

جه‌نابی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق ، به‌ڕێز حه‌یده‌ر ئه‌لعه‌بادی 

جه‌نابی سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عیراق ، به‌ڕێز د. سه‌لیم ئه‌لجبوری 

خانه‌خۆێی پایه‌دار به‌ڕێز عه‌مار ئه‌لحه‌كیم 

میوانه‌ به‌ڕێزه‌كان 

خۆشكان و برایان  

"رۆژی جیهانی مافی مرۆڤ"ی ئه‌مساڵ، كه‌ هاوه‌زه‌مانه‌ له‌گه‌ڵ دواڕۆژی هه‌ڵمه‌تی ١٦ رۆژه‌ی به‌رنگاربوونه‌وه‌ی توندوتیژی دژی ژنان، مانایه‌كی گه‌وره‌ی بۆ عیراقییه‌كان هه‌یه‌. ئێستا قه‌یرانێكی مرۆیی پێشترنه‌بینراو به‌رۆكی عیراقی گرتووه‌ كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ له‌سه‌ره‌تای ئه‌مساڵه‌وه‌ ٢ ملیۆن عیراقی له‌ سه‌رتاسه‌ری وڵاتدا تووشی ئاواره‌یی بوونه‌ته‌وه‌. ئه‌وانه‌ له‌سه‌ر جێهێشتنی به‌په‌له‌ی ماڵوحاڵیان ناچار كراوون و مافی ئازادیی ئاینی و بیروباوه‌ڕی سیاسی و هه‌تا بگره‌ ژیانیشیان كه‌وتووه‌ته‌ ژێر مه‌ترسییه‌وه‌. 

به‌غدا، ١٣ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٤:- له‌ چالاكییه‌ك‌ له‌ ١٣ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٤ له‌ هۆڵی ئوتێل شیراتۆنی به‌غدا، تۆڕی ژنانی عیراق ئاهه‌نگیان به‌ بۆنه‌ی ساڵیادی ده‌رچوونی بڕیاری ژماره‌ ١٣٢٥ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێوده‌وڵه‌تی گێڕا به‌هۆی گرنگی ئه‌و بڕیاره‌ له‌سه‌ر ژیانی ژنان له‌ شه‌ڕه‌ چه‌كدراییه‌كان و ئاواته‌كانی ئاینده‌یاندا. ‌ 

عیراق پێشتر له‌ ته‌واوی ناوچه‌كه‌دا به‌ یه‌كێك له‌و وڵاتانه‌ هه‌ژمار ده‌كرا كه‌ باشترین په‌روه‌رده‌ی تێدا هه‌بووبێت. ئه‌نجامی چاكسازیی په‌روه‌رده‌یی له‌ نێوان ساڵه‌كانی حه‌فتاكان و هه‌شتا‌كاندا له‌ رێژه‌ی به‌رزی په‌روه‌رده‌ی هه‌رزه‌كاراندا به‌جوانی ده‌رده‌كه‌وێت. به‌ڵام ئه‌مڕۆ ئاینده‌ی زیاتر له‌ ٩٥٠ هه‌زار منداڵ و هه‌رزه‌ی عیراقی له‌ مه‌ترسی بێبه‌شبووندان له‌ مافی سه‌ره‌تایی خوێندنیان. ساڵی خوێندن له‌ باشترین به‌شی ساڵدا په‌كی كه‌وتووه‌ به‌هۆی شه‌ڕی ئێستای نێوان كۆمه‌ڵه‌ تیرۆریسته‌كان و هێزه‌كانی ئاسایشی عیراقیه‌وه‌ كه‌ له‌ كانونی یه‌كه‌می ٢٠١٣ه‌وه‌ له‌ پارێزگای ئه‌نبار ده‌ستی پێكردبوو كه‌ بووه‌ مایه‌ی ده‌ربه‌ده‌ركردنی به‌لێشاوی خه‌ڵك.

عیراق رووبه‌رووی یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ترین ژماره‌ی ئاواره‌ی ناوخۆیی ده‌بێته‌وه‌ له‌ جیهاندا كه‌ زیاتر ١.٨ ملیۆن كه‌سه‌ ، كه‌ له‌ توندوتیژیی هه‌ڵهاتوون له‌ نیوه‌ی كانونی ٢٠١٤ ه‌وه‌. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ ٢١٥٠٠٠ په‌نابه‌ری سوری، زیاتر له‌ نیوه‌ی ئاواره‌ی ناوخۆیی ئێستا له‌ هه‌رێمی كوردستان- له‌ باكووری عیراق پیشوازییان لێكراوه‌. له‌ ٣١ی ئابی ٢٠١٤ دا نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ عیراق ئاستی ٣ی دۆخی له‌ ناكاوی راگه‌یاند كه‌ به‌رزترین ئاستی قه‌یرانی مرۆییه‌.

تیمی مافەکانی مرۆڤی یونامی لە هەوڵەکانی خۆی بەردەوامە بۆ پشت راستکردنەوەی ئەو ژمارە زۆرەی توندوتیژیەکانی دژ بە مافەکانی مرۆڤ کە گوایە لە عیراق ڕوویانداوە لەگەڵ دەست پێکردنی هێرشەکانی گروپی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام و هاوپەیمانە ناوەخۆییەکانی لە سەرەتای مانگی شەش. 

ئەنجوومەنی ئەوڕوپی هاوکارییە مرۆییەکانی بۆ عیراق بەبڕی پێنج ملیۆن یۆرۆ زیاد دەکات لە دوای ئەوەی کە سەدان هەزار کەس بەهۆی هێرشەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام و گروپە چەکدارەکانی تر ئاوارەبوون. بە زیادکردنی ئەم بڕەپاریە، تێکڕای هاوکاری مرۆیی لە ساڵی ٢٠١٤ دەگاتە دوانزە ملیۆن یۆرۆ.  

پەڕەى 10 لەکۆى 13 پەڕەدا