دوو شەممە, 11 کانونی یەکەم 2017 10:00

وێڕای پیرۆزباییكردنی به‌بۆنه‌ی سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعشدا، بەڕێز یان كوبیش هانی عیراقییه‌كان ده‌دات بۆ هاوبه‌شكاری له‌ دروستكردنی ئاینده‌یه‌كی باشتر بۆ هه‌مووان له‌ وڵاتێكی یه‌كگرتوودا

به‌غدا، ١٠ی كانونی یه‌كه‌می ٢٠١٧:- بەڕێز یان كوبیش، نوێنه‌ری تایبه‌تی سكرتێری گشتیی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان بۆ عیراق، پیرۆزبایی له‌ حكومه‌ت و خه‌ڵكی عیراق ده‌كات بۆ رزگاركردنه‌وه‌ی ته‌واوی خاكی عیراق له‌ ده‌ستی چه‌په‌ڵی داعش (ده‌وڵه‌تی ئیسلامی عیراق و شام)ی تیرۆریستدا كه‌ ئه‌وه‌ی به‌ "خه‌لافه‌ت"ناوده‌برا. عیراقییه‌كان پێویسته‌ شانبه‌شانی ئه‌م سه‌ركه‌وتنه‌ كار بۆ بنیاتنانی ئاینده‌یه‌كی باشتر و داهاتوویه‌كی هاوبه‌ش بكه‌ن بۆ هه‌مووان له‌ وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كه‌یاندا به‌هه‌مان ئه‌و گیانه‌ مكوڕ و خوشویستنه‌ نیشتمانییه‌ی كه‌ شه‌ڕی تیرۆریان پێ كرد.

له‌مباره‌وه‌ به‌ڕێز كوبیش وتی "ئه‌م سه‌ركه‌وتنه‌ مێژووییه‌ به‌سه‌ر داعشدا باجێكی زۆر و قوربانیی چه‌ندان ساڵه‌ی ویستووه كه‌ هه‌رگیز بێ یه‌كگرتوویی خه‌ڵك نه‌ده‌هاته‌ دی و ئه‌م یه‌كگرتووییه‌ش به‌هه‌مان گوڕ بۆ قۆناغی دوای داعشیش هه‌ر زۆر پێویسته‌. له‌لایه‌كی تره‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ هه‌موو جیهان له‌رێگه‌ی دابینكردنی یارمه‌تیی سه‌ربازی و مرۆییه‌وه‌ پاڵپشتیان له‌ عیراق كرد دژی ئه‌و رێكخراوه‌ تیرۆریسته‌ به‌ڵام هێشتاش سه‌ركه‌وتنه‌كه‌ هه‌ر بۆعیراقییه‌كان خۆیان ده‌گه‌ڕێته‌وه به‌ هه‌موو هێزه‌كانییه‌وه‌ له‌ ئاسایش و حه‌شدی شه‌عبی و پێشمه‌رگه‌ و هه‌زاران خۆبه‌خشی ناوخۆیی و هۆزه‌كان له‌گه‌ڵ ئه‌و مه‌ده‌نییانه‌ش كه‌ قارمانانه‌ پشتیگرییان له‌و هێزانه‌ كرد و هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ قوربانییه‌كانی ئاواره‌ ناوخۆییه‌كانیش. ئێمه‌ له‌م رۆژه‌دا یادی هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌ باجه‌ قورسه‌كه‌یان دا و بیروهۆشیشمان لای خانه‌واده‌ی شه‌هیدانه‌ له‌سه‌رتاسه‌ری وڵاتدا كه‌ هه‌نگاویان به‌ره‌و رزگاركردنه‌وه‌ی وڵات نا له‌گه‌ڵ ئه‌و ملیۆنان خه‌ڵكه‌ش كه‌ تووشی ئاواره‌یی بوون كه‌ به‌تاسه‌وه‌ چاوه‌ڕێی ئه‌و رۆژه‌ن كه‌ بتوانن بگه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ر ماڵوحاڵی خۆیان بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وانیش ژیانی خۆیان دروست بكه‌نه‌وه‌.

هه‌روه‌ها به‌ڕێز كوبیش ده‌ستخۆشی له‌ هه‌موو هێزه‌ رزگاركه‌ره‌كان كرد به‌تایبه‌تی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق، به‌ڕێز حه‌یده‌ر عه‌بادی، بۆ هه‌وڵه‌ شایسته‌كانی له‌ پاراستنی خه‌ڵكی مه‌ده‌نی به‌ جیاوازیی ئاسمان و رێسمانانه‌ له‌گه‌ڵ تیرۆریستان كه‌ به‌ ئه‌نقه‌ست خه‌ڵكی مه‌ده‌نییان ده‌كرده‌ ئامانج له‌ هێرشه‌كانیاندا كه‌ به‌زۆری له‌ شاره‌كان و به‌تایبه‌تتریش له‌ گه‌ڕه‌كه‌ قه‌ڵه‌باڵغه‌كان ئه‌نجامیان ده‌دا، یانیش خه‌ڵكی مه‌ده‌نییان وه‌ك قه‌ڵغانی مرۆیی به‌كاریان ده‌هێنا و ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ قڕكردنی كه‌مینه‌كان له‌ ماوه‌ی سێ ساڵ و نیوی شه‌ڕدا.

به‌ڵام هه‌رگیز شه‌ڕ دژی تیرۆری جیهانی ته‌نها به‌ سه‌ركه‌وتنی سه‌ربازی كۆتایی نایه‌ت چونكه‌ تیرۆر وه‌ك هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی به‌رده‌وام ده‌مێنێته‌وه‌ و هه‌ربۆیه‌ش شه‌ڕكردن دژی ره‌گ و ریشه‌كانی و هانده‌رانی پێویسته‌ هه‌ر درێژه‌ی ده‌بێت. ئه‌م رێكخراوه‌ تیرۆیسته‌ ته‌نها به‌ قه‌ڵاچۆكردنی بیریی بێزراوی "ته‌كفیری" و بڕینی یارمه‌تییه‌ ده‌ره‌كییه‌كه‌ی و ئاوڕدانه‌وه‌ له‌و هۆكارانه‌ی كه‌ یان بوونه‌ مایه‌ی به‌شداریكردنی چه‌ندان عیراقی له‌و رێكخراوه‌دا یانیش بوونه‌ مایه‌ی ئارامگرتنیان كوتایی پێ دێت. له‌ كاتی ئه‌نجامدانی ئه‌مانه‌شدا، ده‌سه‌ڵات پێویسته‌ هه‌موو رێوشوێنێك بگرێته‌به‌ر بۆ پاراستنی خه‌ڵكی مه‌ده‌نی.

له‌ راستیدا، كۆتایی داعش هه‌ندێ كاری له‌پێشینه‌ (سه‌رلیست)ش له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌هێنێت وه‌ك هه‌ڵبژاردن كه‌ وابڕیاره‌ له‌ ١٢ ئایاری ساڵی داهاتوودا ئه‌نجام بدرێت. هه‌روه‌ها گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاره‌زوومه‌ندانه‌ و شكۆمه‌ندانه‌ و رێكوپێكانه‌ی ئاواره ناوخۆییه‌كان بۆ سه‌ر ماڵوحاڵی خۆیان له‌ مانگه‌كانی داهاتوودا. به‌مه‌ش تیرۆریستان جارێكی تر ناتوانن شوێنێكی گونجاو بۆ گه‌شه‌كردن و كاركردن بدۆزنه‌وه‌. هه‌روه‌ها عیراق پێویسته‌ گفتوگۆیه‌كی گشتگرانه‌ی نیشتمانیش‌ ئه‌نجام بدات له‌گه‌ڵ چاره‌سه‌رێكیش كه‌ ببێته‌ مایه‌ی ده‌سته‌به‌ركردنی ئاشته‌وایی نیشتمانیی و ریشه‌یی. كارێكی تری له‌پێشینه‌ش بریتییه‌ له‌ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێكی گونجا و داده‌وه‌رانه‌ بۆ پرسه‌ هه‌ڵواسراوه‌كانی نێوان هه‌ولێر و به‌غدا له‌رێگه‌ی هاوبه‌شكاری و دیا‌لۆگه‌وه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای رێزگرتن له‌ ده‌ستووری وڵات.

له‌لایه‌كی تره‌وه‌، چه‌ندان كاری تری له‌پێشینه‌ش هه‌ن وه‌ك دابینكردنی سه‌قامگیری و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و گه‌شه‌دان به‌ چه‌ندان بواری كاولكراو له‌ ئه‌نجامی شه‌ڕی داعشدا و ئاینده‌یه‌كی خۆشگوزه‌ران و شكۆمه‌ند بۆ هه‌موو عیراقییه‌كان، به‌ ژن و گه‌نجانیشه‌وه‌. سه‌ركه‌وتن له‌م هه‌نگاوانه‌ پێویستی به‌ بنیاتنانی ده‌وڵه‌تێكی دیموكرات و پته‌و هه‌یه‌ له‌ یه‌كسانی و دادوه‌ری بۆ هه‌مووان له‌سه‌ر بنه‌مای هاوڵاتیبوون و چاكسازیی ریشه‌یی له‌ پێناو له‌ره‌گه‌وه‌ گۆڕانكاری له‌ وڵاتی به‌رهه‌منه‌هێنه‌ردا له‌گه‌ڵ باشكردنی حوكمكردن و به‌ڕێوه‌بردنی دارایی گشتی و گه‌شه‌دان به‌ كه‌رتی تایبه‌ت و نه‌هێشتنی سستی له‌ جێبه‌جێكردنی كاروباری هاوڵاتیان (رۆتین) و قه‌ڵاچۆكردنی گه‌نده‌ڵی.

بێگومان ده‌وڵه‌تی دیموكرات هه‌رگیز بێ دادوه‌ری و لێپێچینه‌وه‌ و رێزگرتن له‌ مافه‌كانی مرۆڤ سه‌قامگیر نابێت. پێویسته‌ گه‌شه‌ به‌ سه‌روه‌ری یاساش بۆ هه‌موو هاوڵاتییان بدرێت له‌ پێناو پاراستنیان و به‌هێزكردنی مافه‌كانیان به‌ گرتنه‌خۆی مافه‌كانی ژنان و كه‌مینه‌كانیشه‌وه‌. عیراقی داهاتوو هه‌رگیز ناتوانێت به‌ته‌واوی سه‌روه‌ر و سه‌قامگیر بێت گه‌ر چه‌ك ته‌نها له‌ده‌ست خۆیدا نه‌بێت و له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی حكومه‌تدا نه‌بێت.

به‌ڕێز كوبیش هه‌روه‌ها وتی "من دڵنیام به‌ هه‌وڵی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی سه‌ركرده‌ عیراقییه‌كان و هێزه‌ سیاسییه‌كان و خه‌ڵك له‌ هه‌موو پاشخانه‌ ئاینی و ئێتنییه‌كان و به‌یارمه‌تیی كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی ده‌توانن به‌سه‌ر ئاڵنگارییه‌كانی قۆناغی داعشیش زاڵ بن له‌ پێناو بنیاتنانی ئاینده‌یه‌كی باشتر و داهاتوویه‌كی هاوبه‌ش بۆ هه‌مووان له‌ وڵاتی یه‌كگرتوو و فیدرال و دیموكراتدا".

سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعشدا هاوزه‌مانه‌ له‌گه‌ڵ سه‌ره‌تایه‌كی تر له‌ رزگاربوونی عیراقییه‌كان له‌ رابردوویه‌كی تاڵدا كه‌ ئه‌ویش بریتییه‌ له‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ ٨ی ئه‌م مانگه‌ به‌ هه‌ڵگرتنی هه‌موو ئه‌و رێوشوێنە به‌ته‌واوی جێبه‌جێكراوانه‌ی كه‌ به‌ گوێره‌ی بڕیاری ژماره‌ ١٩٥٨ (٢٠١٠)ی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ و به‌ندی حه‌وت له‌ ده‌ستوری نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانی په‌یوه‌ست به‌ به‌رنامه‌ی نه‌وت به‌رامبه‌ر به‌ خۆراك له‌سه‌ر عیراق دانرابوو.


به‌ڕێز كوبیش، وێڕای ده‌ستخۆشی لێکردنی له‌م بڕیاره‌، وتی "عیراقییه‌كان به‌ رزگاربوونیان له‌ ده‌ستی داعشدا سه‌روه‌ریی خۆیان به‌ده‌ست هێنایه‌وه‌ و به‌م بڕیاره‌ی ئه‌مدواییه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشیش پایه‌ی پڕشانازیی و یه‌كسانیی ئه‌ندامێتی خۆی لە جیهاندا گێڕایه‌وه‌".


****

بۆ زانیاریی زیاتر تكایه‌ په‌یوه‌ندی بكه‌ن به‌ به‌رپرسی نوسینگه‌ی راگه‌یاندن و ته‌بێژی (یونامی) به‌ڕێز سه‌میر غه‌تاس به‌ ئیمێلی ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. یان ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. یانیش به‌ ژماره‌ ته‌له‌فۆنی ٠٠٩٦٤٧٩٠١٩٣١٢٨١

© 2021 United Nations Iraq. هەموو مافەکانى پارێزراوە.